یــک آشوبـــــے آرگ بــــات
                                                     غزل
یــک آشــــوبـــــے آرگ بــــات

«نـیـک ءُ بــد» پجـّارگ بــــــات


نــــامــداریں بـــــد کــِـــرداراں

چـمّ سهرے پیشدارگ بــــات


وانـنـــده ایں بــے بــــــــُـوداں

هــرجاهے ڈوبارگ بـــــــــــات


راج ءِ پنــــــدل بــــــــــــازانی

هرچ رپـک ءَ مــــارگ بــــــات


سر داں پاداں،پُـر عیــب اِیں

زنـــــد ءَ را پلگـــارگ بـــــــات


ڈیه ءِ هرچ سنـــگ ءُ ڈوک ءَ

چـُـکگ چمـّــــاں دارگ بـــات


ساحر، وازمنــدیــــں زرداں !

آه بات نے افــــارگ بــــــــات


                                           مراد ساحــــر

محمد اسحاق عطاشات

                                                   زهیرانی زاره


بـیـا کـجــا ئے ! منی سِچکانیں خیال ءِ اوتاگ

چــم کـدی بنت تئی ارمانی ئیں دید ءِ محرم

ارس و اولــم بـیـت پـمـن اے زهیرانی هَـتـم

من په چوشی شپی پاساں گوں رگاماں پیڑیں

روچ آسانی ، و « روله » چو منی انگریں زرد

من چو بے سار و گـَنوک ءَ گوں خیالاں جیڑیں

شـے مریدے من نه اوں مَــکّـه ءِ دربند ءِ کپوت

جام دُرُّک من نه اوں "دِرین" من ءَ حال نه دنت

مَست و شیدا اوں چو مَست بلے تئی مهذب و نَشک

هانی و سَمّی و سنگین ءِ‌ وڑا یات نه انت

تو منی دوشی ئیں واب ئے که شمشتگ مرچی

یا گــش ئے رپـتـگـیـں زند ءِ تو منی همراه ئے

یا که مهر ءِ هما گال ئے که دل ءَ کئیت و نئیت

چو سمین ءِ گُلیں زیمل ، ماں دُناں بیگواه ئے

شپ چراگ ئے که شپاں شهم بدنت،گار نه بیت

چو گِروک ئے که نزاناں ماں کجاں بند ءَ انت

هـمـا نـوک ئے که درا انت ، ودی بوت نکنت

یا هـمـا بـام کـه بــے جمبر و هَؤر ءَ چیر انت

تو چو مـُلاّ ءِ یقین ئے که نزانت وت چون انت

یا که "هاوند" ءِ ودار ءِ که ، کــدی پـیـلـو بیت

یا که بُت جوڑ کنوک ءِ تو گش ئے رپتگیں یال ،

یا که چو عاشق ءِ ارس ءَ که دل بیت و رچیت

بیا کجا ئے ، منی آزردیں نصیب ءِ او گواش

چم کدی بنت تئی ارمانی ئیں دید ءِ محرم

ارس بنت چم چون مانشانتگیں ساهگ ماں سرا

لهڑ بیت دل چو غم ءِ گواتگریں آسے ماں جهان

هچ نزاناں که کجا انت مــنــی منزل ، مــنــی راه

گار و گـُـمــســاراں ماں امروز ءِ تَــلارانی ، زهاں

کـَد په کــیــفــاں اے غم آماچیں دل ءَ سهڑیناں

کــد امُلاّں ماں په تئی تنــگویں دروشم به زراں

په خمار چــمــی ئـیـں کاڑانی شپاریــں بیکـّاں

په کــهــیــب لهری ئیں شارانی عبیریں گواتاں

بــیــا کـجـا ئـے ! منی سِچکانیں خیال ءِ اوتاگ

بــیــا کـجـا ئـے ، منی آزردیں نصیب ءِ او گواش

چــم کــدی بنت تئی ارمانی ئیں دید ءِ محرم

محمد حسین عنقا

                                  ما بلوچوں گِدان نندوکیں

ما بلوچوں گِدان نندوکیں

مئے گِدان انت آسمان ءَ چو

وَش نِگه بی بی ءِ گِدان ءَ چو

چے سما هست ماں جهان ءَ چو

لوگے ماڑیگے پل اڈوکیں

مے دل ءَ نیست ئی  سُرینوکیں

مے چراگ آسمان ءِ اِستال انت

روک بے عیب چو سر ءِ هیال انت

چے سما ماں جهان چُشیں حال انت

هست گـُش ئے چراگے الو گیں


کوه ءِ بُرز ءَ ماں آسمان نِشتگ

چُش که چَـپـّیـں و راستیں دِیدَگ

بے سما ، اچ  گُلام ،اچ واجگ

جَهل نِندوک ، بُرز نندوکیں


سِنگ مئے سرجه ریک مئے بوپ انت

لوس مئے گِس و شهر مئے لوپ انت

کوه ءِ گـَٹـّیں تـَلانگ مئے ٹـوپ انت

پُچ مَزاری سـَلانی پوشوکیں


ساز کوهانی پر ما گونبارگ

سَؤت کـَؤرانی پر ما ژَنبارگ

گال گواتانی پر ما هیژارگ

مئے دل ءَ  نیست ئی سُرینوکیں


مئے مڑائی په بولکی ئیں زات

فرق نے مذهب که هچ مبات

نے همے زرع ءِ حاکمی پسات

نیست هچ وَش مَـنـّـے رَسینوکیں

ما بلوچوں گِدان نندوکیں



                            ***********

                                        زانـــــــــت


گِندگ ءَ هردو سَک نمه دار انت

پُل به بیت آسمی ءِ یا کـَرک ءِ

بیت پر کـهـیـبـے  زانـــگ بلے

تــام یک زند ءِ ، تــام یک مرک ءِ 

بلوچی هر بلوچ ءِ ساه و جان انت !

                                    (کـُلوے په نوکباهندیں ورنایاں )


بلوچیں ما بلوچی مئـــے زبان انت

بلوچی هر بلوچ ءِ ساه و جان انت

بلوچی دل پسند انت هر کجا که

بلوچی مجلس ءِ گپ و تران انت

بلوچی زیمر انت مئے دل نوازیں

گـُش ئے چو بلبل ءِ نغمه روان انت

گـُشوکیں شائرانی سَؤت و الهان

مئے آرامی ءَ ، روح و روان انت

بلوچی زیمل و الهان و نغمه

پسندِ زرد هر پیر و جوان انت

چه شَهدءَشیرکن انت ماتی زبان مئے

دل ءِ واهگ همے گـَپ ءِ بَیان انت

زبان ءِ دل نشینیں گال و زیمر

بلوچانی چه هَپت پُشتءَنشان انت


اگر گِند ئے تو مئے چمّان ءَ روشن

زبان چو سرمگ ءَ چَمّان مئے مان انت

مئے شهدیں زبان ءِ هـَند و جاگه

بزان برز ءَ چو عرش ءِ آشیان انت

بلوچ ءِ دل مَرْو پُـلـّیت چو پـُلّ ءَ

که سبز و پُلّ زبان ءِ بوستان انت

بلوچیں نوجوان ءِ شوق ءِ جذبه

زبان ءِ هاترا هر جاه عیان انت

همے دیده ور و مئے دانشوریں یل

که رُژن ءِ برزیان ءَ سرکپان انت

مروچی نوجواناں بلبلیں مئے

زبان ءِ سبزیں باگ ءَ باگپان انت

بدل ماتی زبان ءِ حـُبّ و واهگ

گریں هر چند مئے واک و توان انت

بیا اِت هم تَبیں بیل و براتاں

که مرچی مئے شمے چَنگ و چگان انت

توار و گوانک و آوازِ بلوچی

مروچی چِست اِز دراهیں جهان انت

هما قومے که است انت واب و بیرم

ماں تاریخ ءَ بزان یکسر زیان انت

نه انت اصل ءَ بلوچے آ که «شاکر»

وتی ماتی زبان ءَ بے تران انت


                       حاجی خدا رحم شـَـکـّل زهی - شاکر

                             بلوچستان - زاهدان

باسک

تبلیغات در بلاگ اسکای

محمد اسحاق عطاشات

                                            
                                         غزل


په هوشاماں ترهیت ، بشّامیں زرد ءِ غم جتیں بولان

کپنت بیر و سرپنت دمبال ، و سبزیت سرمگیں بولان

سگار ءِ هون چکیں زه بیت که لـعـلـیـں رکّ ، مانا یـک

ببیت کاڑ ءِ که ڈیه ءِ غم ، گشاں مـا سـرجمیں بولان

زمین جـنـب ءِ هُدا بُند انت ، چو سالی ٹـَپّی ءَ نالیت

بـنـی آدم گُـش ئـــے ، زوراکیانی ، بے وسیـں بولان


کـپـنـت واهــگ دل ءِ پــٹّ ءَ چو تـُنـّاپیں ڈگار ءَ ترمپ

منی هـُشکاوگیں زرد انت ، منی هشکاوگیں بولان


رگام آهتنت،شُتنت ، عهدی نه آهتنت نوبت و باری

وداری کــد ، دل ءِ ره سر ، کـــدی دلمانگیـــں بولان


وفــا یــک ، مهر یــک ، ارمانی ئــیــں دل و منزل یـک

پـــه تــو بـَمـپـور بات آبات و په من مـحـرمــیــں بولان




                        ******


                  رَستری جاه


آدمی زات ءِ اے رَستری جاه ءَ

        هر کوه ءِ پُشت ءَ لـَدیگے

من وتی پُسگاں ، زار و چیهالاں

         بیا اِت کشاں

         ائ لـَدیگان

قرن ءِ قهریں پُلنگ انت منی چُک




                               **************



                         شپانک



شپ په وتی بـے وانکی ءِ درنگ ءَ ایر دیان انت

روچ وتی هر روچی ئیں هلک ءَ جنزان انت

ڈرو ! ڈرو !

... راه گراں


گوانک بدئے وتی لسّهیں گـَـڈ ّ ءَ

( سک پلینگیت )

من وتی « شیپل » ءَ شیزاراں

ڈرو ! ڈرو ! بیا که من و تو

... راه گراں



دم په روزردگ ءَ گند ئے

چَک جن ئے

اے سک من ءَ ارمانی ءَ چار ئے

ایر روان انت روچ تئی دل ایر رچان انت

شپ په وتی بے وانکی ءَ درنگ ءَ ایر دیان انت




رولهی انت تئی ناکو ءِ سُهریں چم نه انت

که آچ گروشگاں

چو که ترا گند انت گوں من

رولهی انت پمن که گُش ئے تئی دست ءِ حنّی !

یا ...

بلے بــِلّ !

هـَـو !!

گـُڈا زگریں هون منی





گوانک بدئے وتی لسّهیں گـَـڈ ّ ءَ

( سک پلینگیت )

من وتی « شیپل » ءَ شیزاراں

ڈرو ! ڈرو !

بیا که رواں

شپ په وتی بئ وانکی ءِ درنگ ءَ ایر دیان انت




پر چیا ارسی بئے ، منی بانک

دود همیش انت ، مئئ و تئی هلک و بولک ءِ

من چه جتاییں ٹک و بولکے

تو چه جتاییں ٹک و جتاییں بولکے




گوانک بدئے وتی لسّهیں گـَـڈ ّ ءَ

( سک پلینگیت سک پلینگیت )

من وتی « شیپل » ءَ شیزاراں

ڈرو ! ڈرو ! راه گراں


شپ په وتی بے وانکی ءِ درنگ ءَ ایر دیان انت




هنچو گشنت تئی ناکو بازیں ملک و میراثے دار ایت

هنچو گشنت اے کـُلـّیں هلک ءِ اے سجهیں مـَڈی

پیش ءَ کے زانت کئی ؟ مرچان تئی ناکو ءِ دات ءَ انت

من که منی دست ءَ هچ مالے ، هچ ملکے ، هچ مڈی یے نیست

من که شپانکے اوں ، وتی زند ءَ شپانکی مرک کنیں

تو که وتی هلک ءِ لاڑک ، شر رنگیں جَنِک ، زَردارے ءِ چُـک

انگت تئی دل په من هدوک انت

انگت اے منی دل پتو زروک انت !

پر چے گـَنـوک انت






گوانک بدئے وتی لسّهیں گـَـڈ ّ ءَ

شپ په وتی بے وانکی ءِ درنگ ءَ ایر دیان انت ! !




شپ تَه شپ انت هچ روچ نه بیت

من و تو روچ ءِ همراهاں بیا رواں ، بیا راه گراں

شپ په وتی بے وانکی ءَ درنگ ءَ ایر دیان انت




من چو هَمُک روچ ءِ پیم ءَ مرچی دی گنوکی تران کـُت اوں

آزار نه بئے

آ راه تئی

آ راه منی

آ  ئنت تئی هلک و ڈیه و دوار ...

اوْ  آ  منی هلک ءِ گـَـٹ ّ و گراں

نیں تو وتی گـٹـّاں جنزاں بئے

نیں من وتی دَگّ ءَ پـَـرّان بیں

که گـَٹ په بوجگ ، دَگ په پـَرّگ ، زند په هُشکین ارمان ءَ

دراهی ترا بات انت باندات ءَ ! !

هر هما باندات ءَ که گوں نه انت تئی ناکو ءِ شرّین چُک « دوشک »




                                                      محمد اسحاق عطاشات

گـُشت ءِ مردمانی نانانی نام


گـُشت ءِ مردمان ءَ بازیں نامے هست انت که تهنا وت اش کارمرز کن انت یا آهانی گالوار ءَ دگه دابـے گوشگ بنت . من ادان گُشت ءِ مردمانی چیزے نانانی نام ءَ نبیساں ، امیت انت که هما نام که ادان نبیسگ نه بیتگ انت ، یا من راست نه نبشتگ انت راست نبیسگ به بنت و ایدگه گالوارانی مردم هم ، یا هرکسے وتی شهر و کـَـلـّگ ءِ ناماں به نبیس ایت تا که ایدگه بلوچ سَهی و سرپد به بنت :

1- شـُـلــّــو ،

2- گِردَه ،

3- چیر تِینی ،

4- جـَل پـَـچ ،

5- لــَواش ،

6- سِـیـسِـرک ،

7- چــِلـْبــِک ،

8- تین موش ،

9- روگن پـَچ  ،

....


               گـُشت ءِ  مـُـکاں ( مَچـّــاں ) و هـُرماگانی نام


1- بارشاهیک ،

2- رَبـَـئـی  ،      
        
3- هـَـلیـلـَـگی ،

4- کــُـروچ ،

5- سـُهرو - سُهردان ،

6- زَردُک ،

7- گــَـڈ ّگ ،

8- روگِنی ،

9- آپـو ،

10- مـُـزاوتی ،

11- اِشکـَند ،

12- پـــِـیـنـَـک ،

13- گــُـژْن ( نـَریں مَـچّ یا نَریں مـُک ) ،

....


http://goshtbaloch.persianblog.ir/

مراد ساحر

                              دَســــــتـــونـک  ( غـــــزل )


چـُشیں هم ظـلم دُردانَگ کـَن ئــے تو

اوَل دئــے مـهـر و دیـوانگ کـَن ئــے تو


مــنــی مــهــر و وفــایــانــی عـِــوَضّ ءَ

غماں کار ئے سر ءَ پانـَـگ کـَن ئــے تو


دئــے نــوک نـوکیں دلبَـڈی هَمـُـک روچ

تــمــامـیـں عمر ءَ دلمانگ کـَن ئــے تو


تـــرا وهـــدی قـــولاں یــات گِــیــجـاں

وتــا را پَــهــک بــے زانـگ کـَن ئــے تو


ســر آتکگ نیں که زند ءِ گـُـڈّی اوتاگ

کـَدی ، په ساحر ءَ ترانگ کـَن ئــے تو

  دَسـْـــتـــــــــــونــــــــــک


مـهـر و دوسـتــی ءِ پـُلّ بـهـار کـُتـَگ

زنــدمـان ءَ دوسـت آتکگ سار کـُتگ

آزمـان ءِ دْریـن  چـو واهـگ ءِ سینگار

گـُل وَتیگ مـا را ،چو مُـژدَه وار کـُتـَگ

واب سَـپـَر کُرتـگ دل په هَـزّام شَهر

گـوانـک : "آجـو بات" سَـرمَچار کـُتـَگ

بَـنـد و بَـنـدیــگاں کـَـد نـه بَـنـت آزات

نـنــدگ ءَ هــرکـس ، کـه وَدار کـُتـَگ

زنــــد ءِ ڈ ُکّـیــاں دل لـَپـرزیــت هــم

شَپ چراگ جُهد انت،سسا یار کتـَگ

ما گُلیں واهگ« تَهل »ءِ زامات کـُرت

چو کریم بوت گار ،جــِنّ شکار کـُتـَگ

نِـنـــدگ ءَ دَم بُــرت مــا بــرات ءِ تَماه

کـَے بــزانـت چـون دَؤر برات وار کتگ


                                    کریم بلوچ _ تـَهـل
                                        01/02/10

میر عمر میر

                                        دَســــتـــــــــونـــک


دل ءَ دست جـَن نــگاهانی اِنان ءَ

مـنـا کـُشـتـگ چے پَیم ءَ زندمان ءَ


من چُـنـت رَنـد ءَ بـراپی آپ وارتگ

نه رَؤت مهرانی تئی نیمون جان ءَ


شپءِهوشامی ییں تُنّءَنپروشیت

دل ءَ رَد دَنـت چـراگـــے ماهکان ءَ


وتــی شوهازگ ءَ شوهاز زان ئـے

جـهـان مـانگیشتگ انگت جهان ءَ


مـن مـهـکان ءِ دل ءَ رودینتگ پُلے

وتــی دیــدگ شـمشـتـاں آزمان ءَ

میر عمر میر

                                         میراث

منی میراث

زمین ءَ کـَپتگیں ارس انت

نه چـَنـکاں بَنت

نه چـَمـّـان بَنت

سبق انت واهگ ءِ گـَنجیں

وفاهانی گـُلیں دَرس انت

بلے بیا چیزوکے مـَڈّی

زَهیرانی

وتی من اُمبر ءِ جـوّا ءَ بـبّـا داتگ

مروچی بس من ءَ تهنا

نصیب ءِ درد همراه انت

صباهانی منی کوش انت

تهاریں نوبت ءِ ماه انت

منی میراث

په اهد ءِ نزوریں کوپگاں گران انت

بگند بارین

چے پیم ءَ زندگاں من ، روچ گـْـوزّان انت

اکبر بارکزیی

                               من شمے آسمان ءَ نه لوٹاں


چه کرنانی کرن ءَ

منی اندر ءَ مردے روچ و شپ ءَ

آه و پریات کنت

کـَـرّ و کوریں هدایاں

گوں برزیں جهان ءِ بزیں آسمان ءَ

همے زار جنت :


             شما را مبارک شمے کـَلـْـکشان بات

             مه و روچ و پـَؤرانی پراهیں جهان بات

             نه لوٹاں من پر نوریں گـَنجیں جهان ءَ

             شمے زیبناکیں مه و کلکشان ءَ

             من لوٹاں وتی بُندر و هاک و دان ءَ

             که آپ و گِل ءَ چه وَدی بوتگ اوں من

             منی ساه بستگ گوں پاکیں زمین ءَ

             شما بانک اِت واجه اِت آسمان ءِ

             من ءَ بَس انت اِے سیاه و ویرانیں گِریشگ

             من ئیں بزگ ءَ

             بــِلّ اِت ساهے بہ کشّاں په آسودگ ءَ

                                        گـُلزمین ءِ سرا



              او سُهیل و مه و روچ ءِ شاهیں هدایاں

              شمئے من بَزیں آسمان ءَ نه لوٹاں

              من ءَ را منی گـُلزمین ءَ به بَکش اِت

             منی جان و ایمان و دین ءَ به بَکش اِت

بلے آسمان ءِ هُدایاں چه کار

گوں اے بئ نَپ و سیتیں پریات و زار

چه کرنانی کرن ءَ

منی اندر ءَ مردے روچ و شپ ءَ

آه و پریات کنت ...

                                     گـــــــال


ڈ ُکّ و سَـکـّی بــیــت چــو زندمان ءِ رنگ

گار ءَ بــیــت تاهـیـر ،آسری بــیــت جنگ

چـَنـگ گوں چـنـگی ، دل ءِ وَشّــی بَنت

کـُشت و هـون ءِ دَؤر ، بیت زمانگ تَـنگ

بـَــنــد و دیــوالاں بـنـت هـزار گــوں ڈوک

ٹـِک و پــولِـنـگ چه ، آسن ءَ جـنـت زَنگ

گــوات و نـاپــوهــی چــه ســر ءَ دور دار

چَپ و چـوٹـیـں راه ،چو گـَر انت و درنگ

کس نه مـیـڑیـنـیـت هچ سر ءَ گوں ڈوک

چــو به زانت الـمـاسیـں سرانی سَنگ

«تهل»ءِ‌شومیں زَهر،کسءَنه وَش بیتگ

شـات دوست ءِ تَب ! بات مدام مهرنگ


                                                کریم بلوچ - تـَهـل
                                                    06/02/10

گـُل خان نصیر


                                      بولان هار کنت


سُهبی مئے سرا

نیل بوئیں زِر ءَ

نود و جمبراں

آتکنت په شـَلاں

شال ءَ جُلگهیں

پـُلـّی هلکه ئیں

مینتگ گوارگاں

ماڑیگ و مـَکان !!

پـُلیں باگچهاں

وَش گـَؤشیں جهان

گوئرت اش مرمر ءَ

جیل ءِ پنجرا

ترنپاں گـَوْهَریں

دُرّ ءِ دَروَریں

ارسانی مسال !

دْرَد بَندنت هَیال

مهتوسیں گـُل ءِ

زیبا بُلبُل ءِ

زیر انت وَس وَساں

پگر و تَلوساں

جانی دلبر ءِ

هِیریں ماه پر ءِ

دوستدار تهدلی

چماں تَلملی !!

من چو هَلّڑیں

بیبگر ءَ جَڑیں

دست دست ءَ مُشاں

شئیران ءَ گوئشاں

نــے په گِرانـُک ءَ

لـَهڑیں بانـُک ءَ

ماڑی ءِ پَری

توتی درئمگوری

من په کوهسراں

پـُلـّیـں کـَهـچـراں

جو و کِیلگاں

سبزیں کِیچگاں

نیلبوئیں زِر ءَ

گـنجیں بَندر ءَ

حقاں په وتی

پِس و پیرُکی

آس ءَ کپتگاں ،

جیل ءَ وَپتگاں

بیل و سنگتاں

پـُلیں همبلاں

لوٹیت هر بلا

مردی توکل ءَ

دست و پنجگاں

گرانیں سنجگاں

روچے بار بیت

مرد ءِ وار بیت

گوار انت واچڑاں

بشامی جـُڑاں

دَنز و دِیت َ بیت

باؤ و سیت َ بیت

               بولان هار کنت

               بازاں سار کنت

گـُل خان نصیر

                                        چــــــاربــَـنـــــد


            ننـگ انت بلوچ ءَ په که چـَمدار به بیت

                                        نان ءَ وتی گـَئـیـراں چه طلبـدار به بیت

           زندے که اگں چو په مَیـاراں به گوئزیت

                                        وَشنت چه چُشیں زندءِبدل دار به بیت


                                           *****


           براساں زَرّ و سُهرانی بـُتـاں گار کن اِت

                                       اے رِپک ءِ مـنـدر ءَ داڑینیت و آوار کن اِت

           جـاگـیـر و زمیـن ، سُهـر ، ماڑی و محلّ

                                        کـُلاّں بــگـر اِت ، قـوم ءِ سرا بار کن اِت

                                          ٭٭٭٭٭

اکبر بارکزیی

                                     مِـیــد و توپان


منی یکدار گار اِنت

زِر انت توپان و گوات انت هِیرّ و هار انت

تـَلاریں شَرتگاں گرند و غبار اِنت

زُرُمبشے وَجـَـگاّ و توار اِنت
                          

   زِر اِنت پمن نهار انت

                             منی یکدار گار انت

مناں مَستیں زر ءِ مَستیں توار انت

منی یکدار دیهانی دَپار انت

سگاری چـَؤل و گـَـوَرمانی شکار اِنت

                             سَروں بیهوش و سار انت

                             مــنــی یــکــدار گار اِنت


تهاروکی ءَ هر کـُنـڈ ءَ روان انت

گــُش ئے دنیا گوں دن ءَ دِران انت

چو جاتیگ ءَ که هپتار ءَ سوار انت

                             شپ انت لـُنج و تهار انت
                    
                              منی یکدار گار اِنت


کـَپان انت ، تتران انت لـُڈگ ءَ انت

زر ءِ زیر ءَ روان انت بـُڈگ ءَ انت

زر ءِ زور انت که چو کبر ءَ تهار انت

                         بـَدیں مرک ءِ ودار انت

                         منی یکدار گار اِنت


گـَـل انت پاگاس و دیهاں دیم تهاریں

هــَـڑکـّه و شـُدیگ ، مردم شکاریں

چالیشاں مرچی هامین انت بهار انت

                          په من دنیا تهار انت

                          منی یکدار گار اِنت


په من رهچار انت دیبانی گیاب ءِ

گـل و پر کیپیں ورنایی تیاب ءِ

بدن بے زند و ساهوں بـَڈ و بار انت

                        بلے زردوں شزار انت

                        منی یکدار گار اِنت


اے شَرتگ مئے ته لرزیننت پاداں

دل ءِ آهر وتی گِندیت مراداں

اگں مرچی نپس تَنک و شدار انت

                          دیار و بے دیار انت

                         منی یکدار گار اِنت

بلوچی هر بلوچ ءِ ساه و جان انت !

                                    (کـُلوے په نوکباهندیں ورنایاں )


بلوچیں ما بلوچی مئـــے زبان انت

بلوچی هر بلوچ ءِ ساه و جان انت

بلوچی دل پسند انت هر کجا که

بلوچی مجلس ءِ گپ و تران انت

بلوچی زیمر انت مئے دل نوازیں

گـُش ئے چو بلبل ءِ نغمه روان انت

گـُشوکیں شائرانی سَؤت و الهان

مئے آرامی ءَ ، روح و روان انت

بلوچی زیمل و الهان و نغمه

پسندِ زرد هر پیر و جوان انت

چه شَهدءَشیرکن انت ماتی زبان مئے

دل ءِ واهگ همے گـَپ ءِ بَیان انت

زبان ءِ دل نشینیں گال و زیمر

بلوچانی چه هَپت پُشتءَنشان انت


اگر گِند ئے تو مئے چمّان ءَ روشن

زبان چو سرمگ ءَ چَمّان مئے مان انت

مئے شهدیں زبان ءِ هـَند و جاگه

بزان برز ءَ چو عرش ءِ آشیان انت

بلوچ ءِ دل مَرْو پُـلـّیت چو پـُلّ ءَ

که سبز و پُلّ زبان ءِ بوستان انت

بلوچیں نوجوان ءِ شوق ءِ جذبه

زبان ءِ هاترا هر جاه عیان انت

همے دیده ور و مئے دانشوریں یل

که رُژن ءِ برزیان ءَ سرکپان انت

مروچی نوجواناں بلبلیں مئے

زبان ءِ سبزیں باگ ءَ باگپان انت

بدل ماتی زبان ءِ حـُبّ و واهگ

گریں هر چند مئے واک و توان انت

بیا اِت هم تَبیں بیل و براتاں

که مرچی مئے شمے چَنگ و چگان انت

توار و گوانک و آوازِ بلوچی

مروچی چِست اِز دراهیں جهان انت

هما قومے که است انت واب و بیرم

ماں تاریخ ءَ بزان یکسر زیان انت

نه انت اصل ءَ بلوچے آ که «شاکر»

وتی ماتی زبان ءَ بے تران انت


                       حاجی خدا رحم شـَـکـّل زهی - شاکر

                             بلوچستان - زاهدان

باسک

یــک آشوبـــــے آرگ بــــات
                                                     غزل
یــک آشــــوبـــــے آرگ بــــات

«نـیـک ءُ بــد» پجـّارگ بــــــات


نــــامــداریں بـــــد کــِـــرداراں

چـمّ سهرے پیشدارگ بــــات


وانـنـــده ایں بــے بــــــــُـوداں

هــرجاهے ڈوبارگ بـــــــــــات


راج ءِ پنــــــدل بــــــــــــازانی

هرچ رپـک ءَ مــــارگ بــــــات


سر داں پاداں،پُـر عیــب اِیں

زنـــــد ءَ را پلگـــارگ بـــــــات


ڈیه ءِ هرچ سنـــگ ءُ ڈوک ءَ

چـُـکگ چمـّــــاں دارگ بـــات


ساحر، وازمنــدیــــں زرداں !

آه بات نے افــــارگ بــــــــات


                                           مراد ساحــــر

چــــــــاربـَـنــــــد

      بـے علم و ھنــر کس مــاں جھاں شــات نہ بیــــــــت

                                    بــے جـھـد و عمــــل ، ھچ کسے آبات نہ بیــــــــــــت

      یــــک ٹـکـے گوئـــــــشاں ، ایشرا تو مھر بــــــــــــــدار

                                   قـربانــی ءَ بــیــد ، تئـــی وطـــن آزات نہ بیـــــــــــــــت

                                                         گل خان نصیر

 نازینک
{وتى دلدوست ، کسانیں و نازآتکیں بچ ، " آزات"جان ءِ نام ءَ که وتی پت ءِ
شیریں بچ انت . }

دلدوست و کسان ، آزات ئے
لکیں تو یلان ئى برات ئے
هـــنبوئیں مــــــرادانى پـُــل
مهر ءِ نـــوگلیں زامات ئــے

ساه ئے تو منى ،بَـچّ و بَر
نـــوک پــــل و بــهار ءِ دَروَر
راج ءِ نوک سریں باندات ئے
رژن و کلکـشان ءِ زات ئــے

آبات بیت جهان ، آبات تو
شات و گنگلاں ، دلشات تو
آزات گوں جهان ، آزات تو
امیت بئے ، مراداں باتئے

کریم بلوچ _ تهل

چــــــــــار بــَـــــنــــــــــد

سال سـَد انت،
                هون بـَـــد انت ،
                                رنگ نه داتگ کِینَگ

مهر هما انت ،
              دوست کجا انت ،
                                یار ءَ چو پُلیں بِینـَگ

زند کُجام بـَر ،
             واهگ ءِ ڈوبــــر ،
                               راه ءَ په گیجاں من

سار شُتَگ بیلاں ،
                 راج ءِ ماں جیلاں ،
                                   چوشیں گِینـَگ

                               چــــــــــار بــَـــــنــــــــــد


بُمب و زراب ءَ ،
                هون و گـُراب ءَ ،
                                  مردم ءِ ساه انت بند !
بارین هـُدا جان ،
                دردانی هـَرجان ،
                                  بــیــتــگ انـت چـَنـد  ؟
بیت کـَدین زور ،
                درد و کـُش و گور ،
                                  بــنــت ڈگار ءَ کـَنــڈ
بیت مــرادے ،
               واهـَــگ ءِ سادے ،
                                  پـُلـیـں جـهـان ءِ رَند ؟


                                                        کریم بلوچ _ تهل

    خونواریں متحدہ قومی موومنٹءِ مردم کشی راھبند! 

 چمشانک: ولید گربنی

کراچیءِ واھندیں بلوچانءِ بے بھتی و کم سرپدیءِ سببا بادے مرچی اودا مھمانانءِ وڑا آ زند گوازینگا أنت۔ إیشیءِ کشا ناتپاکیءِ آماچ أنت۔ شہ وانگ دربرگ و ألکاپیں روزگارا ھم زبھر أنت ۔

1388

بلوچءُ شعری قصه ءِ داستان

همی پیم عشقءُ عاشقی انی شعری قصهءُ داستان (Romantic Ballads)

چو که کسمانکی رنگءُ دروشمءَ  مان مئیءُ شمی چمانی دیمءَ پّدرانت گندگ بنت.

چوکه شهداد ـ مهناز ، سسیءُ پُنو، عزتءُ مپرک ، هانیءُ شین مرید، دسوتینءُ شیرین للهءُ گراناز، کیاءُ صَدو، دگه دگه ...

چه دگه نیم‌ی انچوش ما را بلوچ راجءِ «حماسی» بزان جنگیءُ مِرء شعری قصهءُ داستان انی (Epic Ballads) ءَ تها چه یاگیءَ سر مچاری انی آئیانی مزنین کردارانی رنگءُ دروشم گندگ کیت چوش که میرچاکررندءُ میر گهرام لاشاری. نودبندگ لاشاری ، میران رند، میر ریحان وند، میر رامین لاشاری ، جارو، میر بی برگ، دوداءَ بالاچ گورگیچ، میر کنبر، حملءِ جیهند، ءُ دگه دگه....

بلوچ راجءِ راجد پترءِ تا کانی تها قصهءُ داستان که مان شعری رنگءُ دروشم ءَ دل په دل اتکگءُ په ما سر بوتگ انت که ما انگتءَ آئیانی نبشته کارانی نامءُ نشانءَ زانت نه کنین که ای دُرگال کجا کس بوتگ انت که چوشین مریانءَ دَ وتی دلءِ تاکانی تها نبشته اش کرتگ. انچوش زانگ بیت که ای داستانءُ «قصه که شعری گالان گون مرواردین لبزان کمانیگ بوتگ انت. مارا مئی راستیءِ گواچنءِ نشاندهیءَ کن انت.

ای انچوش ما را سکین دئینت که چوش مان جهانءِ راج دپترءِ تا کانی تلءُ توکان انچوش بادشاهانی درباریان همک و هد وتی عهدءُ زمانگءِ تها آئیانی سارایگءَ راج دپترءِ تاک گون آئیانی کارکردانءُ گون وتی ندءَ نقش کرتگ انت مان جهان دیمءَ پیش داشتگ انت. همک و هد گرانبهائین لبزانی کما یگءَ اوشتوک بوتگ انت. انچوش بلوچ راجءِ کءُ قبیله هانی تها انچین گرانبهائین شاعرءُ  شهزانت هم بوتگ که آئیانی کاشین ندءُ لسهیل کاگر آئیانی در یائین زرد بوتگ انت. که ائیان راجءَ سروکءَ ئکءَ قبیله هانی دلیرءُ سرمچارین ورناءُ کماشانی کارکرد گون گنجءُ گوهرین لبزان پهر بستگ مان وتی سانورین زردان ابدمانش کرتگ انت. که مروچی مئی راجد پترءِ تاکانی براهءِ سَپاه انت. همی شاعرانی گالانی رنگءَ دروشم بلوچ راجءِ دودءُ ربیدگءُ آئیانی گوستگین زند جاورانی هالءُ احوالان نشان دئینت ـ که ما را وپتگین عهدی ترانگ ان گون دور سرین زمانگءِ هندوءُ دمگانی ندارگ ای کارانت سرکن انت.

اگان ما بلوئین بلوچ راجءِ ندری نقشءِ رندپرانی رندگیریءَ بکنین ما را نیم کرن یا که کرنی حسابءِ کساسءَ گیش دیمءَ شت نه کنین . چیا که ای هماراج بوتگ ایشیءِ زندءِ پدءُ رند مان سیاه دنءُ ترشتین تلارانی باهوئیءَ گون هم گرنچ بوتگءُ پیداک انت. که آئیانی دورءُ زمانگ چه علم ءُ زانتءِ سیمسران باز دورانت. بس آئیانی تبل گنجانی کتابءُ آئیانی شعرءُ گالانی بزین دیوان آئیانی رژنائین زرد بوتگ انت که گون مزنین واهگءُ اوستءُ امیت اتکگءُ په ما سر بوتگ انت.

بلوچ راجءِ نبشته ها نی دورءُ زمانگ گون اسلامءِ نیکراهین پاکین کلامءِ آئیگءَ چه بنگیج بوتگ ـ که ای دورءُ زمانگ گون نیکراهءِ علمءُ زانتءِ زانگءُ وانگءَ چه که ملائی درسءُ سبک انی یات گیری گون بنگیج بوتگ انچو گوی عربیءُ فارسی «پارس قدیم»ءَ بنگیج بوتگ که ای دور بلوچی لکهورءِ اولی دورءُ زمانگ بیت مان ملائی علم زانتءِ وانگءَ گون پارسی عربی چه کم کم مان بلوچی نیمءَ دلگوش کنگ بیت بلی بلوچی بنگیج گون شعری توسیپءَ روستاهان که مان نیکراهی رنگ گون همگرنچ انت. چو که قصهءُ داستانءِ دروشمءَ کیت ـ مان شعری ردءُ بندان گون انت که چه آئیءَ پر دستونکءُ بزان غزلءِ بنگیج بیت که ای بلوچی دومی دورءُ زمانگ گشگ بیت چه آئی پد سیمی دور که بلوچی مال نشبتاک ، آزمانک ، کسمانک رم که هانی تها کیت سر بیت

بلی بلوچی ادبءِ بهرءِ اول سر بزان بنگیجی دور چه ای سیهین دوار پیسرترانت که آدورءُ زمانگءَ بلوچ راج ندگارانی جاه دل انی شاعری بوتگ که مان زبان گال آرگ بوتگ انت بلی مان تا کانی سرءَ نقش نه بوتگ . که انگت آئیانی هالءُ احوال پّدر نه انت که چونین کس بوتگ انت.

ملائی دور زمانگءَ که عربی فارسی هیلءُ عادتءَ گول بلوچیءَ نبشته ای رنگءِ زورگءَ چه ای زبان گون هم لکهورءَ دیمءَ اتکگءَ انگت مان همی رنگءُ دروشمءَ دیمءَ روان انت ـ بلی لکهورءِ زبانءِ راهبندءِ گیچینی گروکش انی جنجال انگت هم است انت.   «هلاس»

بلوچ، عرب و ترک آزادی لوٹوکیں گلانءِ نمانیدواں گوں أمنسٹی إنٹرنشنال گدار کت

إیرانءِ بندیگیں بلوچ و دگہ قومانءِ آزادی لوٹوکیں گلانءِ نمایندواں گوں أمنسٹی إنٹرنشنال گدار کت و وتی ملکانءِ تھا بیوکیں إیرانءِ زوراکی إش پاشک کت أنت۔ گدار کنوکیں ٹولیا ھمراھیں آدگہ ألاحوازی عرب و ترک قومانءِ نمایندہ إتنت ۔

ماں إے گدار بلوچستانءِ راجی زرمبشءِ نمایندوا بے میارا بلوچاں دستگیر کنگ وغیرقانونی درنجگءِ إیرانی کارکرد ظاھر کت أنت۔ هنیگاں ماں پھرہ ھنچنائیں مردمانءِ سرا سلاحبندیں سرکاری واکانءِ تیرگواریءِ سببا ھشت کسءِ شھید بیگءِ حال هم دیگ بیت۔ گشگ بیت کہ ھمے تیرگواریا دگہ بازیں کس ٹپـّی ھم بیتگ أنت ۔

زرمبشءِ نمایندوا شہ بُنی آزادیاں زبھریءِ خبر کت أنت و گشت کہ إیرانی واک بلوچاں ماں وتی ماتی زبانا وانگ، حالتاک و تاکنبد شنگ کنگءِ إجازتا ھم نہ دیگا أنت۔ مذھبی جبر و دینی بُنجاھاں سرکاری دستمانجنیءِ باروا درگپتگیں شاھدی ھم أمنسٹی انٹرنشنالءَ دیگ بیت أنت ۔

بلوچستانء راجی زرمبشء ویبجاھا شنگ بیتگیں حالا دیمترا داتگ کہ آذربائیجان و عرب ألاحواز قومانءِ آزادی لوٹوکین گلانءِ باسکاں ھم ھمے وڑا وتی وتی دمگاں بیوکیں إیرانی زوراکی بیان کت أنت۔ گدارءِ گڈسرا پھکاں أمنسٹی إنٹرنشنالءِ منـّت گپت أنت کہ إیرانءِ زوراکیاں ماں دنیاءِ دیما پاشک کنگا آ مدام دستگٹ إنت ۔

بلوچی نیوز داٹ کام

تبصرہ: ولید گربنی

 

 جمھوری إسلامی إیران یا دیکتاتور و نسلپرستیں فارسستان۔ 

چیزے روچ ساریا بلوچستانءِ راجی زرمبشءِ ویبجاھا یک حالے وانت کہ إیشیءِ ردا 'إیران شہ إسلامی ملکانءِ لئیبانءِ مھمانداریا زبھر کنگ بیتگ' أت۔ إے حال کہ بُندرا بی بی سیءِ نسلپرستی فارساں شنگ کتہ بیتگ؛ سرکچ دیگا إنت کہ دادانء ِچکـّا 'خلیج فارس' نبیسگءِ سببا إیران زبھر کنگ بیتگ ۔

Shahram Yar Mahmmad Zai. Balochi Saut

غلام حسین شوھاز ء پیام په بلوچ راج ء نامء

زند ھما بکشوکیں ســراں براتــاں

جـــل ھمــا ماتــانی دل ءَ باتیـــــــں

دســت جنــاں بچانــــی وتی بــــــڈا

گونــدوی سوگند ءَ دیــاں گرانیــــں

رستگیــں ٹاپاں ءَ گلــــے چـــاراں

سبزوگ ء نوک گرکیں بروتانـــــــا

رپتــگے شـــالا شـــانء مـَلاّتــــــے

بچ شهیـــدی ءِ جام ءَ نوشاتـــــــــے

من تـــئی مـــات ءِ مـــادراں ھکیـــں

تـــو مـــزارانـــی پشپـــدے گرکیـــں

ننـــد تئـــی دستـــان ءَ کنـــاں هِنـّــی

تئی سرا  بنـــداں پاگ ءَ مشهــــــدی

چاکـــوِ ءِ ھمبیـــل ءَ تئـــی لانــــــکءَ

توپکـــےآسگواریں دیاں دســــــت ءَ

سمبئینـــاں ترا کـَوْش دیـــاں پــــــاد ءَ

من تئی چمان ءَ کنـــاں سرمـــــــــگ

تئی کوپـــکاں دزمال ءَ ھلی بنــــــداں

تئی سرا من بگڈا ء گوبیت ریچــــــاں

په میتـــگ ءِ چوری ءَ کسانینـــــــــاں

تو بـــزاں بچی بیتگ ئے سالونـــــــــک

سور کتگ گوں راج ءِ واھگ و لوٹاں

بیتگـــــ ئے سالونــک په وتـــن ننگیـــں

گوں آجـــوئی پکر ءَ تو کتـــگ آروس

کمبــــــر ءِ نوک کـــن تو پـــدا نـــام ءَ

داد شــــــاه ءِ هم کســــــه ءَ کوانیـــــــــں

کوه بیبـــاں دلدوریـــں تئی واب جـــاه

سنگ بیباں سرجاه ءَ تئی گندل بوپیـــں

ننگ ءُ لجانـــی تو بیبـــے دیمــــــزور

وپسگ پوپـــانی سرے وشیــــــــــــں

وپت واب گوں ھاتونیں جن و جـــوداں

نندگ و ٹوھیں گپ جنـــگ مپتیــــــں

پاچک ء تومانی ورگ ھوشگیـــــــــں

سیل کنگ بیگاھاں کـــل ءُ دمکانــــــی

بیڈی ءُ سگریٹ ءُ چلیـــم ءِ کشــــــگ

چـــرس ءُ باپـــور ھو ورگ بنـــــگے

ســـوبت ءُ کستی ء جننگ چریــــــت ء

ننـــدگ ھشکیں لیـــب ءُ پیتـــــــــاری

ھوٹــــــلاں ننــــــدگ ءُ ورگ چـــاه ءِ

منـــدر ءُ بـــیل ءِ دروگ ءُ پیــــــتاری

بـــراه دیـــنت لونڈو ءِ پناه گیـــــــــراں

بےنپ ءُ بے سوبیـــں ٓالیماں کــــــارے

نشتـــگ ء ٓازات ء درائیں پکــــــــراں

ملک منیگ انت، گپتک ات دســـــت ءَ

بستگـــے په وت ششگ ءُ مــــــــــاڈی

شھر،کنـــدیل ء دگوڈگ پرائیـــــــــــں

ما بلے چنـــڈے نانـــے ء مھــــــــتاج

چو چورو ء گردیں پیروکـــی ڈیـــــهء

چو تولگ ء دوزیــــں ما وتی تـــیاب ء

آکری جنگیــــں آکــــری وھدیــــــــــں

آکـــــری جنگیں تئ گار مابیت پجــــار

آکری جنگیں گوں دژمـــــناں ڈیـــــــه ء

آکری جنگیں گوں ملـــک ء دپ چــٹ ء
ٓ
اپرین باتیں مئے اکبـــــر ء پیریـــــــــں

ھاجزیـــــں کوھانی تها گـــــــــــــردی

آو بلوچی ء وارتگـــــے سوگنــــــــــــد

گریتگ ءتیھار دنت پچار ماتـــــــــــــاں

چار مری یانی سولوکیں بچـــــــــــــــاں

مینـــــگل ء زھریـــــاں مڈوکیـــنـــــــاں

بارگیں لٓهڑی یاں مـــــزار بیھمیـــــــــں

لانگـــــواں بـــــولائ جنوکینـــــــــــــاں

ڈومکی ، کرد ء کوســـــواں مردیـــــــں

نودزی، ساسولـــــی، لگاریـــــــــــــــاں

لنـــــڈ ء تالپور ء پـــــوژ ء گورگیجـــاں

رند ءُ لاشـــــار ءُ ھاکمیـــــں ھوتــــــاں

لاسی ءجـــــت ء میریـــــں سیاپــــــاداں

بنڈ ء کھودائ، زگـــــر ء جدگــــــــــالاں

شور کتـــــگ یکجـــــا ء زبان داتــــــگ

په وتـــــن میرانـــــی ســـــرا بکشیـــــں

نوک کنیـــــں تاریـــــک ء بلوچانــــــــی

ما وتـــــی بندیگیـــــں ســـــرا موکیــــــں

ایرکنیـــــں نام ءَ په پــــــــــدی مـــــرداں

نندگ و دارگ نـــــوں دلءءِ بسیــــــــــں

بسیـــــں نوں پریات ء منـــــــت و زاری

کس نــــه داں مپت ءَ پنجــــوئ کاھــــے

بندگ ء دست ء پسکـــــگ ء ھــــر روچ

اوشتـــگ ھو سر راهی ســــرے جـاگ ء

منڈی منـــــڈی ء چـــــارگ ء پــــــــوج ء

زوت اگاں آجویـــــی کنیـــــــں ڈیـــــــه ء

ذیر وتی دست ء توپــــــگ ء درکـــــپ

گریشـــــگ ء تر و در بے کپ کوھــــاں

سر بےکپ جمپانــــــی ســـــرا ساھیـــں

اھد بے کن، سوگنــــد ء بـــــــور نوکیــں

تـــــو ھسارانـــــی برزیـــــــں واھنــــد ء

میـــــــری ء کھنیـــــــں کلات تئ گیــــں

شاه جــــو ء مولائــــــــی تچوکیـــــں آپ


                                          غـلام حسیــن شوھــاز
باسکانی دیوان

     راج نکیبو
قاضی داد محمد ریحان


       مات ءَ ھردیں کہ روزردی پاساں آزمان ءِ سھر چکی دیستگ اَت گوشتگ اِت  کہ مروچی جھان ءَ کسے شھید بوتگ کہ چہ آئی ءِ ھونانی رنگ ءَ گوش ئے زاناں آزمان ءَ بانور چکیں گشانے پوش اِتگ ۔نوں کہ ھوش برجاہ ءُ چہ کچ گیشیں اگل (عقل ) ءَ دپ ءَ دونوکیں دنتان تج بوتگ ۔اے چیراندریں ھال روشھم ءَ ٹک دنت کہ روچ ءِ چہ رودرتک ءَ روایرشت ءِ نیمگءَ َ آیگ ءِ پاساں تھاروکی رژن ءَ ایر بک اِیت ءُ روچ آزمان ءِ لنٹاں پن ءُ آمڑ کنان ءَ زمین ءِ دگہ بھرے ءَ سر ءَ کش اِیت ۔اے ھمے گردش ءِ ندارگ اِنت دگہ ھچ ۔

''زاناں مات ءَ بلک ءِ گمان درشانتگ اَت؟''
''شھیدءِ ھون ھم ماں تاموریں شپ ءِ سینگ ءَ چوش رژن ءَ ایر بُک اَنت ۔''
''ھو راست اِنت بلئے آ رژن چوش بام ءَ بورلی دروشمے دنت آرژن تھاروکی ءَ ایر بک اِیت تھاروکی رژن ءَ نہ پِلک اِیت۔منی مات ھدایی مردمے اُومنی مات !تو ھینچوبے سمائے پرچہ ؟................. بلک ءِ سوج ''کاھکے ور ، راھکے برو''ءَ تئی سسا دھکانی کُرتگ ھور بہ گوار اِیت ‘ ڈگار آپ بیار اِیت ‘ کائیگر ءَ کاہ ءُ کڈب بہ رس اِیت ۔منی ننگار کہ اُوشتات بزاں جھان ءِ جاور بدل بوتگ ۔تئی چماں باھوءِ ڈکال تئی بیلگیں ڈگار ءِ زر د ءُ پلک ءُ سبزگ ءُ ملگزار بوگ اِنت ۔دریگتے تئی چماں باھو ڈگاری بیلگے بوت اِنت بلئے بے ھدابندی ءَ ھدابندے ھدا مہ بوت اِنت ۔ماتی تئی سادگی اِنت کہ منی رگ ءُ بنداں ایررتکگ ۔پمشکامن مدام مردم ءِ دست ءَ پرشتگیں کوھنگ‘ کُلدانانی گوات ءَ گونیں شنگیں شنک ءُ شارانی دیمپانی ءَ مکیں کلاتانی شکوندیمی ءَ سنگ ءُ ڈلانی سر ءَ بستگیں ھونی تلکاراں گندآں اے کارپداں گوں رستری کارپداں شبین دیگ ءِ جھدکن آں کہ چوناھی ءَ مردمیگ اَنت کہ مدام وتی بدیں کاراں ''ابلیسی ‘جناوری ‘ءُ رستری ''گونگیں گالانی پوشاکاں پوش اِیت ۔نئے کہ ''ھلاکو''رستر تبے بوتگ نہ ''چنگیز ''لدیگے . آیانی مردمی اَت کہ آیاں انسانی سرانی کلات جوڑ کنگ ءِ سکین ئی داتگ ۔


     آبرم ءِ پرمان ءِ سرا بزگیں لدیگاں وتی کارپدانی ھچ سما گور نہ کننت ۔اگہ سما اِش بوتین ات گڑا بدھا ءِ بت ءَ پنجگ ءُ دمب پر بوتگ اَت۔مروچی پدا یک راست گْوش ءُ تچکیں ''رسول'' مھتریں عیسیٰ نبی ءِ پیم ءَ دار ءَ درنج اِت اِش ۔ماتی تو راست گْوش ئے گڑا آزمان ءَ پن پرچہ نہ جتگ ؟ماتی ............! رسول وَ دروگ بند نہ بنت ناں ؟آ کہ دروگ بند نہ اِنت شھید اِنت ۔''میرل ''ءِ ھم میت کپتگ ۔''مختار ''ءَ ھم وتی تنگوئیں بالاد کُل جھان ءِ واجہ ءِ پرمان ءَکپتہ بھتیں راج ءَ داد کُرت ۔ماتی اے درس ''راج نکیبو''ءِ گْوشگ ءِ پد ءَ وتی سراں ندر کنان اَنت ۔راج نکیبو گْوش اِیت''مرئے پہ حق ءَ مر پہ وتی راج ءِ ننگ ءَ مر ''شھادت ءِ درونت ھم ھمیش اِنت ناں؟شھید ھمایاں گْوش اَنت کہ پہ راستی ءَ وتی ساہ ءَ ندر کن اَنت ماتی !ماوَ انچو ش وانان ءُ دربران اِیں تو بہ گْوش بلک ءَ چے گْوشتگ ؟...................من راست نئےآں گڑا چنگیز ءُ ھلاکو ھم بنی آدم نہ بوتگ اَنت ءُ بدھا ءِ بُت ءِ پنجگ ءُ دمب ''طالباناں ''گُڈ اِتگ ءُ زمین ءَ کل کُرتگ اَنت ماتی !واب ءَ گیپتگ ماتیں گلزمین ءِکُٹ ءَ وپسگ لوٹ آں بلئے مات گْوش اِیت کہ ''بچ وتی وام ءَ دئے نوں بیا نئے منی کٹ ءَ ھم ترا تاھیر نہ رس اِیت ''ماتی !'' نی تو بگش من چی کن آں ھر نیمگ ءَ لوٹ اِنت منی ..................یک نیمگے جوریں بداں یک گورے راج ءِ توار ۔''شئے پھوالءَ گوں پھوالی سماءَ تمبورگ ءِ تارسماراِت اَنت ۔چہ شئے ءِ دیوان ءَ زھیر نالیں توارے جکس اِت ''مرشد قلندر پیر

''
شئے پھوال ءَ پدا ھبر بناکُرت ''ماتی !من لالہ ءِ ھمبل راج نکیبوءِ کندیل ءِ بالوآں ۔اے پھوالی پوشاک پہ پیشدارگ اِنت ۔رپک اِنت ءُ دگہ ھچ ۔واجہ ھدا ءَ واجہ غوث ءَ اولاد وَ داتگ بلئے بوگ اِش نہ بوگ ءِ ھساب اِنت ۔''زند چاکر ''شادوءِ وڑ ءَ مداری ءِ ٹمبک ءِ سر ءَ سِر ءُ کپ کنگ ءَ اِنت ۔ایشی ءِ کارپدانی سر ءَ ''کاھان ''ءِ درویش ءِ ھچ دروشم گندگ نہ بنت ۔راج نکیبوءِ کوھنیں ھمراہ ''واجہ کار ''ءِ بھازرتگیں مولد جوڑ بوتگ .............اے درس شتل راج نکیبوراست اِنت ۔ماتیں گلزمین ءِ راستیں بچ اِنت۔''شئے پھوال ءَ وتی دیوان ءَ من ءَ دیست ءُ درائینت :''منی مانگیش اِتگیں سساھاں گالسنج ءُ گاگد ءِ سر ءَ نکش کنوکیں اُستاد تو ھینچو وھدیں کجا بوتگ ئے۔ سلیمانی چادر مانپوشتگ ءُ کوہ کاپ (کوہ قاف) ءِ سیل ءَ نہ شتگ ئے ؟ترا کوہ کاپ ءَ روگ ءِ چے آجت ( حاجت ) ۔کوہ مزارانی گُرگ وَ ھرکُند ءَ جکسگ ءَاَنت ۔کوہ کاپ ءَ نہ بوتگ ئے گڑا تر دمبرتگ زاناں ! اگہ ھمے ھبراِ نت گڑا بیا منی بدل ءَ تو شئے پھوال ءَ جوڑ بئے من تئی کسھاں نبیس آں ۔

''
من شئے ءِ گلہ ءِ سر ءَ بچکند اِت ''ماں اے راہ ءَ دمبرگ ءِ گمان ھم کنگ نہ بیت اگہ چوش بہ کن آں گڑا راج نکیبوءِ بیلی چون گْوشگ کرز آں ۔راج نکیبو ءَ مزنیں ڈبھے داتگ شپ روچ ھمے بارکشی ءَ گوزگ ءَ اَنت پمشکا اِنان ءِ بورتاچی ءِ موہ نہ رس اِیت ۔چہ مزنیں جنجالی ءَ وھد کش اِتگ ءُ ساڑی بوتگ آں ۔شئے تو ھال کن پیسر ءَ مرشد اِت ئے نوں راج نکیبو ءِ مرید جوڑ بوتگ ئے ؟''شئے ءَ تمبورگ یک نیمگے ایرکُرتُ۔ وتاپرداتگیں چادر گوں پاداں تنچ اِت ۔ُ آزمان ءِ نیمگ ءَ سر ءِے چست کُرت ءُ انچوش چاران بوت کہ گوش ئے زاناں آزمان نء بشتگیں نبشتانکے وانگ ءَ اِنت ''پیری مرید ی دُرس رپک ءُ ھنر ۔بے کچوئیں مھر را ج نکیبو ئیگ اِنت ۔راست،ُ تنگوءَ گرانبھا ۔اگہ بھت یاری بہ کنت جنی کول ءِ بال داتگیں بچے ھم آزمان روت ءُ استال ءَ بل اِیت ۔بھت ءِ یاری گوں انیچگ ءِ مجیں کرچکاں نئے اِنت نیکہ دست ءِ دل ءَ رَستگیں لیکار (لکیر ) اے سنگتی ءِ مانزمان اَنت بلکیں انسان ءِ بھتاوری گوں آئی ءِ کارپداں بندوک اِنت اگہ چوش مہ بوت اِنت گڑا چہ آزمان ءَ استالے سستگ ءُ ماں چنکے آپے ءَ بک ورگ ءَ پد پشی یے جوڑ نہ بوتگ اَت۔یکے ءَ آئی ءَ اے دروگیں ھال دات کہ راج نکیبو مرتگ چہ آپ ءَ دراَتک وتی تریں بالادے ھشک کُرت ۔جھلاوان ءِ سارتیں گوات ءَ انسانی دروشم ءَ آؤرت ۔تکڑاہ ءُ تمرد بوگ ءَ پد گوں ماھیگ واراں تْران کنگ ءَ شُت ۔راج نکیبو ءِ شیپ گیپتگیں ھونانی رنگ ءِ گندگ ءَ پد کورانی چم ھم رژناہ بوت اَنت ۔لگور پہ درونت ءَ گیدری ءُ لج ءِ دربستان ءَ نشت اَنت ۔سلاہ بندانی میان ءَ واجہ گپ وَ کنگ ءَ اَت بلئے توار ے نِگُت اَت ۔آئی ءِ گپاں گوشداروکیں آئی ءِ لٹ بند ءُ بیرک چنڈینوکیں سنگت ھم چُرت ءَ اِت اَنت کہ''فاضل ھنکین ءِ راج نکیبو ۔سبزہ رنگ‘ بارگ بند ءُ نیزگاریں راج نکیبوءَ ھم چہ مال ءُ مڈی ءُ سردار کیلی ھاٹیگ ءَ زبھریں نوگلیں ورناھانی میان ءَ ھمے پٹ ءَ اتکگ ءُ مردماں آجوئی ءَ نیاد کنگ ءِ سکین داتگ اَت ۔آئی ءِ توار ءِ تہ ءَ راستی ءِ ھاٹیگ اَت ۔آسردارے نئے اِنت ‘مولد ے ھم اِناں ءُ مداری ءِ شادوھم ناں ۔آراج نکیبو اِنت کہ بِھ نہ مر اِیت ءُ مروچی ھم ھمے کردار ءَ زندگ اِنت ..........................ءُ سردار ؟

''
''ادب ءِ سیمسراں !ھِش نہ کُرتگ کہ آئی ءِ و ش آتک ءَ لٹ بنداں شال سینگار اِتگ ۔جھلاوان ءَ راج نکیبوءِ ھال اِنت ۔''رسول ''ءِ شار ءَ راج نکیبو ءَ اجازت نیست کہ ماھی وارانی پیما ''ایلم ''ءَ ھم آجوئی ءِ نیاد کنوک جوڑ بہ کنت ۔اے واجہ ءِ شار اِنت ادءِ کوہ ءُ تلار‘چمگ ءُ شیپ درس پہ نیاد زورگ بوتگ اَنت ۔ادءِ راھبند اِنت کہ تئی مچ تئی ‘تئی ماھیگ تئی ءُ ادءَ ھرچے ماتیں گلزمین شان اِیت ۔درسانی ھدابند بے بائیوار ءَ واجہ اِنت .....................ادب ءِ سیمسراں بُوزبان رود۔

''گڑا زِر ءُ مڈیانی چونیں ھمگرنچی ؟''

''گوں چاگی(چاغی ) ءِ ھاکاں چماں سر مگ بہ کن گڑ ا سر اِت پر بیت ۔گورگیں واجھاں چہ بلوچانی سردارانی جمازی ءَ ھینچو وشی نہ رستگ ھمینچوکہ پنچ آپی لوڑیگ ءَ چہ سردار ءَ بگٹی چکینگ ءَ رستگ اگہ ادب ءِ سیمسر اڑیل مہ بوتین اَنت ۔من ھم چوش مُلا مزار بدوزئی ءَ'' لاٹ نا بگی ''ءِ لچہ گوشتگ ءُ درانڈیھ بوتگ اِت آ ں ۔یک لاھوری لچہ گوشی ءَ واب دیست ءُابلیس ءِ کلات مک بوت ۔ھردے کہ مھراب ءِ سگار زنگاں گیپت ملا ءِ بانگ ، غوث ءِ تران ءُ سرمچار ءِ بیھاربیکار بوت اَنت۔چوش جاڑو جلب ءُ شئے مرید ءَ پدا یکے ءَ سسا ءُ اَگل زبان ءِ باھوٹ کُرت اَنت ءُ بلوچی سوگند ھونڈی ءِ ھم بزانت ۔لگوری ءُ لب انسان ءَ نزور کن اَنت یاکول ء ھمدم اُشتر مرگ نہ بالی بیت نا بار کشی ۔یک وابے ءَ گلزمین ککللو ءِ ادارکی کلات ءَ ڈر اِینت ۔تیاب بلوچی مھمانداری ءَ عرب شھزادگ ءِ دپار بوت ءُ مڈی سگار ءِ ھرجان ۔ھمگرنچی ءَ بہ چار بلوچ زر ءَ ڈکال کنوکیں ''ھشت پانچ ''ءِ سر راوی ‘دلبند ءُ پھنات مھران ءُ پانچ چہ واجہ کارانی تلاھوگ ءَ سر کشگ ءَ اَنت ۔

''تیاب دپی وَ چہ بن ءَ بزدل بوتگ اَنت بلئے مڈیانی نگھواناں چون بوت ؟''

اگہ پنجرہ ءِ تہ ءَ بند بوگ ءَ شیر پشی بوت کنت گڑا بزگیں بز ءِ چے بستار ؟چمالنگ ءِ اشکر‘سیندک ءِ تلاہ ءُ چاگی ءِ ماربل ءِ سر ءَ جیڑہ نیست سودابازی اِنت ءُ بس سودابازی ۔گوں ''کپوت بالی ''ءِ کسہ ءِ آؤرگ ءَ ڈاکٹر ءِ ''دین ''سلامت ''جان ''ملام اِنت ۔ڈیرہ بیورگ انگت ھما ڈیرہ اِنت ۔آزمان ءَ شھبازبال اَنت ءُ زمین ءَ جونوار مُرتگیں جوناں چونڈگ ءَ اَنت ۔چہ گاگد ءِ شیر ءِ گُرگ ءَ ''شھباز''ءِ پیم ءَ ''کاھان ءِ درویش ''ھم اجکہ اِنت ۔درویش گْوش اِیت :''کاھان ءِ گنج منی نہ اَنت ۔کاھان ءُ کوھلو منی نہ اَنت۔من اے گلزمین ءِ ھاک آں اے گلزمین منیگ اِنت ءُ من اے گلزمین ءِ بچ آں ۔یکیں بالاچ منی بچ نہ اِنت ۔راج نکیبوھم منی بچ اِنت ۔ایشی ءَ گوں شھزادگیں پنو ءُ دھوبی سسی ءِ مھر ءَ کار نیست ۔ایشی ءِ دل ءَ زمین ءِ ترکگگوں شپانک ءِ بدیں نیت ءَ نہ اَت بدیں کارپد ءَ اَت ۔چہ ایشی ءِ ھوناں بولان آتار اِنت ۔رسول ‘میرل ‘مختار ‘شھناز ءُ جنت ءِ رتکگیں ھون تْرادمان اَنت ءُ راج نکیبو ءِ سوت ءَ جنگ ءَ اَنت ۔چہ اے سوت ءِ ساز ءَ من ءَ ھم چوش راج نکیبو ءَ تاھیر رس اِیت پرچہ کہ ما ھر دویکیں ول ءِ بر اِیں ۔

****

14-12-2009

گرانیں لوزانی بزانت : بورلی دروشم : بانگواہ ءِ ندارگ ‘ سفیدہ سحر ۔
کُلدان : میتگ / شار۔
جنی کول : تر ندیں گواتے کہ ماں گیابءُ پچیں پٹاں گول گول  تر اِیتءُ زمین ءِ ھاکاں چست کنت۔
گیدری : بہادری ۔
دربستان : دربرستان /دربرجاہ /مدرسہ (دربستان بندرءَ بلوچی گالے اِنت ۔ دربرستان ءِ کسان بیتگیں لـَوز .)
لاٹ نا بگی : انگریز ھاکمانی اپس گاڑی ۔
ھشت پانچ : آکٹوپس /یک دریای ساھدارے کہ ھشت دراجیں پانچ بزاں پادی پر . هشت پاد .
انیچگ :پیشانیگ ۔ انیشگ .
کُکلو : (کُک ۔لُو ) یک دریایی ساھدارے ھر دوئیں نیمگ ءَ زوم ءِ پیم ءَ دو پکڑ وڑیں دست ئی پِر.‘تیاب ءِ دپ ءَ کنڈ جنت ءُ ھمے ھاکاں چہ کنڈءَ چندے انچ دور کلات ءِ پیم ءَ جُنپ کنت . گـُـنــڈگـُـوَج ۔
کُکلو ءِ کلات : نزوریں شے (اُردوبتل’’ ریت کی دیوار ‘‘ ءِ ھم بزانت) .
پلک اِیت : اِیر بارت ۔
پلکگ : شے یا وراک ءُ وردنے ءَ بے جایگ ءَ لاپ ءَ ایر برگ ۔
گالسنج (گال۔سنج ) : چو سنج ءَ براھداریں گال /بزاں پُروزن /سیدھاشمی ءِ کارمرد کُرتگیں گالبند اِنت ۔
شنک: ھما دارکہ یک گچینیں رد ءُ بندے ءَ گوں ساد ءَ تنچگءُ کڈک ءِ سر ءَ دیگ بنت دانکہ آگیشترمھکم بہ بیت /شنک ءِ گال پہ ندر بوگ ءِ بزانت ءَ ھم گوشگ بیت بلئے اے نبشتانک ءَ ھمے نام گیپتگیں دار ءِ بزانت ءَ زورگ بوتگ۔

دلدوستیں بلوچی تاکبند « بلوچ » ءِ شنگ کنوکاں و « بلوچ دود ربیدگی کونسل
» ءِ جهدکاراں !

گوں هزار دروت و لک شاباش !

شمئی نیکیں واهگ و راجی جهداں ، په راج ءِ باندات ءَ ، باز شون دیوک و
راه ءِ روشن کنوک انت . امیت انت که شما وتی واهگ و مراداں ماں ، سوبیں و
کامیاب بات ات . شمئی جد و جهد په بلوچ راج ءَ ، روشنیں ڈیوا و چراگے ءِ
روشن کنگ و بالینگ ماں دلان انت . اے نیکیں کار ءَ پر شما مبارکبات
گوئشاں ! ساڑایاں و شاباش گوئشاں !

سبز  و بـَـز بات بلوچی دیوان !

شمئی کریم بلوچ _ تـَـهــل

JAAR                                                    



Baloch Cultural Council(BCC) is soon going to publish the quarterly magazine ''BALOCH'' in balochi language. All baloch writers are requested to send their essays,articles,poems and other written materials related to baloch culture to the following addresses                        

baloch.cc@gmail.com

"Baloch" post box no 8854 GPO Sadar Karachi

 

    گال


واهــگ ءِ آسـاں ، چـــه بـَـلان انت دل

چـــه زَهــیــریـاں پـُـــر بَــیــَان انت گِل


چـو کـَپـوت سَــبــزیـں ، هانُل ءِ رازدار

کـَے مـئـی مــهــر ءِ واز کـَنـت مُشکل


بیل پرُشت انت و چون گِسر بیت انت

کـَے مئی بَنـد ءِ سستگ انت سانکل


شَپ که ظلمات انت،بیم ریچ انت زِر

هر کـَه سر سار نت راهءَبارت ساحل


زَرگل ءِ کُــلّ دور ، سَـه جـواب داتگ

گوں مچاچاں چون ،پَندءَ جنت جیهل


سانڈءِ هونواری ءِ جَژنءِ موسم رَوت

بود ءَ چِنت هَـزّام،گار بیت انت سِل


«تهل»وسَک تَهل انت دَؤرءِ پُشتمانگ

چون بساچاں من گوں چُشیں مُشکل



                                             کریم بلوچ _ تـَهـل
                                                   29/03/08

ملک الشعراء بلوچستان گل خان نصیر کی بلوچی نظم مع اردو ترجمہ

منءَ بُگُش (بلوچی)۔ 

مُجاھداں پہ فلسطینءِ تئی دِلءَ دردِنت
کہ شاہِ اُردنءِ تیرانی بیتگنت شکار
گریوگائے: مسلماناں کُشت مسلمانان
پہ موتک و ماتنءَ لَڑ بستگئے درھدیں گپتار
منءَ قبول کہ شاہ اُردنءِ نہ کُرت شرّین
گھریب و بَزّگیں واھرانءَ گیھتہ پہ کُشتار
بلے منءَ تو بگوئش شاعر سوشیالسٹی

گال


کـَپـتَـگـیـنـانی دَپ ءَ چه ، کِـٹ و نالے هم نه بیت

دَسـت گـَٹـانی وا ٹـِـیکی گـَپ و گالے هم نه بیت


اُمـبـر ءِ شـاهـَـڑ ، پِــیـڑیاں بـیـت وازمَـنـدی ءِ دَر ءَ

دل گوئـزیں روچاں پَـرمـا،ماه و سالے هم نه بیت


مُلک ءِ واجـه سَه گِر انت و زورداریں وَت سر انت

واهگاں چَـنـڈاں هرچنت ، نان و مالے هم نه بیت


وَشنیاتک ءِ سِتر هون انت ، دل ءَ سیاه انت و ڈوک

زند ءِ پَردَگ په گُلیں راج ،دَست ءَ والے هم نه بیت


مهـر ءِ دوزواه ماں کَمَند انت،دیه و زُلماتیں شَپ ءِ

مِـهـلَب و مَـهـلُـنجیں پُلّ په ، دُرّ هَیالے هم نه بیت


تو چو مُنجارئے شَپءِ«تَهل»ترا نه مَنـّیت وَهد و دَؤر

شَپ شَپ نت و وَهدے کُٹـّیت،ترا وا بالے هم نه بیت


دَپتان چـُپ نت،سُرکم نت گوات،کوش بیگواه نت سَمین

بے اُمـیـت و آجــویی ءَ ، زنــد کـمـالے هم نه بیت

                                                     کریم بلوچ _ تـَـهـل
                                                         2008 ءِ مارچ

 رُژن  ٹی وی » ءِ سنگت و جهدکاراں

                                             شاباش بات !

  بلوچی « رُژن  ٹی وی » ءِ کار کنوکانی جهد هزار ستا و لـَک شاباش کرز انت . واجه همایون جان مبارکی ءِ اے نیکیں کار ءِ کوپگ دَیـَگ ، نوکیں پر رُژنیں ماه و روچے ءِ روک کنگ مان بلوچی ءِ هستی ءِ آزمان انت که مئی بازیں مراد و واهگان ءَ روشن تر و مهکانی تر پیش داریت .
   « رُژن  ٹی وی » ءِ بـُنی گـپ همے بیتگ و هست انت که په بلوچ ورنا و بلوچ راج ءِ جهدکاراں ، گوں بادشاهی گوانکے ءَ گوانک جـَت و تَوار کت ، که مئی دست ءَ هر چیز ءَ بیت . ما توان اوں گوں هورکیں دَستاں هم ، بلے گوں بُرزیں سسا و واهگے ، آنتن و ٹی ویانی دنیای ءَ هم بیا اوں . په اے راه ءَ لکـّاں و ملیوناں زَرّ ، کار ءَ سادگ و آسانتر کنت ، بلے بے آئیا هم گوں گیشیں جهدے ، اے راجی کار دیما روت و دیما بَـرَگ بیت .
 

 « رُژن  ٹی وی » ءَ چه پیش ، « بلوچستان ٹی وی » ءَ ، چیزے وهد بلوچانی دلاں وَش کت ، بلے اپسوز انت که اے سنگتاں دیما تر شُت نکت . بلوچ راج ءِ واهگ انت که پیشی « بلوچستان  ٹی وی » ءِ سنگتاں و سرجمیں راجی جهد کار و ورنا  که « رُژن  ٹی وی » ءِ مـَـدت و دیمرئی ءَ په ، چه هچ دابیں کمک و مـَدتے ءَ چـَـکّ پـَـد مه بنت .


                                                   « پــَـــهـــــره »

http://www.voiceofbaloch.org

       گال


واهـــــگــانی آس پــُــر کـُـتـَگ ما را

چـَه وتـــا بـے گــواه دُر کـُـتـَگ ما را

سَـرجناناں من ، پـَـٹ و ماں گیابان

تـئـی نه مَـنّـی ءَ ، هُـر کـُـتـَگ ما را

گُل ءِ ٹهلاں جی شهدترین تام انت

پُــلّ ءِ بــے مــوچی کُر کـُـتـَگ ما را

نـاز کــَهـیـبــاں و دل وا کـَنــت زاری

بــازیــں پــریــاتــاں نُــر کـُـتـَگ ما را

زنــد ءِ هِـیروپ و گـَؤش و توپان بُرت

لــَکّ مــرادیں سال چُر کـُـتـَگ ما را

کس نه شوهاز ایت«تـهل»ترا هچبر

چوش که مهلب هم سُرکـُتـَگ ما را


                                         کریم بلوچ _ تـَهـل
                                              31/03/08